هزینه انبارداری گمرک چگونه محاسبه می شود؟

در ادامه تعریف هزینه انبارداری گمرک، روش محاسبه، عوامل اثرگذار، یک مثال و راه‌های کاهش آن را بررسی می‌کنیم.

هزینه انبارداری گمرک چیست؟

هزینه انبارداری گمرک مبلغی است که بابت نگهداری کالا در اماکن گمرکی و انبارهای تحت نظارت گمرک، از صاحب کالا دریافت می‌شود. این مبلغ بابت اشغال فضا، نگهبانی، جابه‌جایی و خدمات انبار محاسبه می‌گردد.

نکته‌ای که باید از همان ابتدا روشن باشد، جدا بودن این هزینه از حقوق و عوارض گمرکی است. حقوق ورودی بابت واردات کالا پرداخت می‌شود و انبارداری، اجاره فضا و خدمات نگهداری در فاصله ورود تا ترخیص است.

شروع محاسبه از تاریخ تحویل کالا به انبار گمرکی است، نه از تاریخ اظهار یا تاریخ پرداخت حقوق ورودی. به همین دلیل هر روز تاخیر در تکمیل تشریفات، مستقیم به مبلغ نهایی اضافه می‌شود.

دریافت‌کننده این مبلغ هم همیشه گمرک نیست. در بندرها سازمان بنادر و دریانوردی، در ترمینال‌های هوایی شرکت فرودگاه‌ها و در انبارهای اختصاصی، متصدی همان انبار طرف حساب شماست و گمرک تنها بر فرایند نظارت دارد.

اقلام هزینه ترخیص فقط به همین دو مورد محدود نمی‌شود و شناخت هر کدام، برآورد بهتری از هزینه کل می‌دهد. برای آشنایی با اجزای دیگر این هزینه، مطلب عوارض گمرکی چیست را مطالعه کنید.

هزینه انبارداری گمرک چگونه محاسبه می شود؟

فرمول محاسبه انبارداری گمرک در ساده‌ترین شکل خود یک ضرب سه‌گانه است؛ نرخ انبارداری ضرب در مدت توقف ضرب در مقدار کالا. دو متغیر دوم و سوم را در ادامه جداگانه بررسی می‌کنیم.

پس از به دست آمدن مبلغ پایه، دو مورد دیگر هم به آن اضافه می‌شود؛ ضریب مربوط به نوع انبار و مالیات بر ارزش افزوده. همین دو مورد باعث می‌شود عدد نهایی فاکتور با برآورد ساده‌ای که خودتان انجام داده‌اید اختلاف داشته باشد.

توجه به این ترتیب در نحوه هزینه انبارداری گمرک اهمیت دارد؛ چون مالیات روی مبلغ پایه و پس از اعمال ضریب محاسبه می‌شود، نه پیش از آن.

مدت توقف کالا

مدت توقف، معمولا بر حسب روز شمارش می‌شود و مبدا آن تاریخ تحویل کالا به انبار است. در بیشتر انبارها، بخشی از روز هم یک روز کامل حساب می‌شود.

نکته مهم در نحوه هزینه انبارداری گمرک، پلکانی بودن نرخ در بسیاری از انبارهاست. در این حالت نرخ روزهای نخست پایین‌تر است و با طولانی شدن توقف، نرخ روزانه بالاتر می‌رود تا صاحب کالا به ترخیص سریع‌تر ترغیب شود.

محدودیت زمانی قانونی هم وجود دارد. کالا تنها تا مهلت مشخصی می‌تواند در اماکن گمرکی بماند و با درخواست موجه و پرداخت هزینه انبارداری، این مهلت قابل تمدید است؛ پس از پایان آن، کالا متروکه اعلام و برای تعیین تکلیف به سازمان جمع‌آوری و فروش اموال تملیکی ارسال می‌شود. طول این مهلت و شرایط تمدید آن را باید از گمرک مربوطه و بر اساس قانون امور گمرکی بپرسید، چون اعداد متفاوتی در منابع غیررسمی نقل می‌شود.

وزن یا تعداد کالا

مبنای سوم محاسبه، به نوع کالا بستگی دارد. برای کالای فله و بسته‌بندی‌شده معمولا وزن خالص یا ناخالص، برای کالای کانتینری تعداد و نوع کانتینر و برای ماشین‌آلات و خودرو، تعداد دستگاه مبنا قرار می‌گیرد.

در کالای کانتینری، اندازه کانتینر تفاوت مهمی ایجاد می‌کند و نرخ کانتینر چهل فوت از بیست فوت بالاتر است. کانتینرهای یخچالی هم به دلیل مصرف برق و پایش دما، نرخ جداگانه‌ای دارند.

برای کالاهای حجیم مانند ماشین‌آلات سنگین و خودروهای تجاری، مبنای محاسبه معمولا دستگاه است و فضای اشغال‌شده نقش تعیین‌کننده دارد. اگر در این حوزه فعالیت می‌کنید، مطلب واردات کامیون شرایط خاص این گروه کالایی را بررسی کرده است.

چه عواملی روی هزینه انبارداری گمرک تاثیر می گذارند؟

شش عامل زیر، مبلغ نهایی را بالا یا پایین می‌برند و بعضی از آن‌ها قابل مدیریت هستند.

• مدت ماندگاری کالا: تعیین‌کننده‌ترین عامل است و در نرخ پلکانی، اثر آن از حالت خطی هم بیشتر می‌شود.
• نوع و وزن کالا: کالای سنگین‌تر و پرحجم‌تر فضای بیشتری اشغال می‌کند و نرخ بالاتری می‌گیرد.
• نوع انبار یا محل نگهداری: انبار مسقف، محوطه روباز، سردخانه و انبار اختصاصی هرکدام تعرفه جداگانه‌ای دارند.
• کانتینری، فله‌ای یا دستگاهی بودن کالا: مبنای محاسبه را عوض می‌کند و همین موضوع مبلغ را جابه‌جا می‌کند.
• شرایط خاص نگهداری: کالای یخچالی، خطرناک یا نیازمند مراقبت ویژه، هزینه افزوده دارد.
• تعرفه جاری انبار: نرخ هر بندر، فرودگاه یا گمرک مرزی متفاوت است و به‌صورت دوره‌ای بازنگری می‌شود.

از میان این شش مورد، تنها مورد اول کامل در اختیار صاحب کالاست. بقیه با نوع کالا و محل ورود آن تعیین می‌شوند و پیش از انتخاب مسیر واردات باید در برآورد هزینه لحاظ شوند.

همین تفکیک، نگاه درستی به نحوه هزینه انبارداری گمرک می‌دهد؛ پنج عامل اول را در مرحله برنامه‌ریزی واردات و انتخاب مرز ورود می‌سنجید و عامل مدت را در مرحله اجرا کنترل می‌کنید. اشتباه رایج این است که واردکننده تمام تمرکز خود را روی چانه‌زنی بر سر نرخ می‌گذارد، در حالی که نرخ مصوب است و قابل مذاکره نیست.

یک مثال از محاسبه هزینه انبارداری گمرک

برای روشن شدن محاسبه هزینه انبارداری گمرک، یک نمونه فرضی را گام به گام می‌بینیم. اعداد این مثال واقعی نیستند و فقط ساختار محاسبه را نشان می‌دهند.

نتیجه عملی این جدول روشن است؛ دو متغیری که بیشترین اثر را دارند، وزن و مدت هستند و وزن کالا پس از ورود قابل تغییر نیست. پس تمام تلاش برای کاهش هزینه، روی کوتاه کردن مدت توقف متمرکز می‌شود.

یک نکته درباره نرخ پلکانی؛ اگر همان ده تن به‌جای بیست روز، چهل روز در انبار بماند، مبلغ لزوما دو برابر نمی‌شود بلکه به دلیل بالاتر رفتن نرخ در بازه‌های بعدی، بیشتر از دو برابر می‌شود.

تعرفه انبارداری گمرک را از کجا استعلام کنیم؟

تعرفه انبارداری گمرک عدد واحدی در سراسر کشور نیست و برای هر گمرک، بندر و فرودگاه جداگانه تصویب و اعلام می‌شود. استعلام از مرجع درست، نخستین گام برآورد هزینه است و بدون آن، محاسبه شما فقط یک حدس باقی می‌ماند.

دقت کنید که نرخ‌ها به‌صورت دوره‌ای بازنگری می‌شوند؛ پس تعرفه‌ای که سال گذشته برای همان بندر گرفته‌اید، برای محموله امسال معتبر نیست و باید دوباره استعلام شود.

مرجع اصلی، همان انبار یا پایانه‌ای است که کالا به آن تحویل داده شده؛ یعنی سازمان بنادر و دریانوردی برای بنادر، شرکت فرودگاه‌ها برای ترمینال‌های هوایی و متصدی انبار برای گمرک‌های مرزی و انبارهای اختصاصی.

مسیر دوم، سامانه جامع امور گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی است که اطلاعات اظهارنامه و بدهی‌های مربوط به آن را نشان می‌دهد. مبالغ قابل پرداخت در همین سامانه قابل پیگیری است.

مسیر سوم، سپردن کار به کارگزار رسمی ترخیص است. ترخیص‌کار به تعرفه‌های جاری هر گمرک دسترسی دارد و می‌تواند پیش از ورود کالا، برآورد نزدیک به واقعی بدهد؛ برای آشنایی با این خدمات، صفحه خدمات ترخیص کالا گسیل کالای شرق را ببینید.

چگونه هزینه انبارداری گمرک را کاهش دهیم؟

هزینه انبارداری کالا در گمرک تقریبا همیشه قابل کاهش است، چون بخش بزرگی از آن ناشی از تاخیرهای قابل پیشگیری است. پنج اقدام زیر بیشترین اثر را دارند.

• انجام سریع تشریفات ترخیص: هر روز صرفه‌جویی در تشریفات، مستقیم یک روز هزینه انبارداری را حذف می‌کند.
• آماده بودن اسناد و مدارک: مدارک باید پیش از رسیدن کالا کامل و بدون مغایرت باشند.
• پیگیری به‌موقع اظهار و ارزیابی: تاخیر در نوبت ارزیابی یا پاسخ به مغایرت‌ها، روزهای توقف را زیاد می‌کند.
• جلوگیری از توقف غیرضروری کالا: تامین به‌موقع نقدینگی برای حقوق ورودی، یکی از دلایل رایج توقف است.
• اطلاع از مهلت مجاز نگهداری: عبور از مهلت قانونی، کالا را در مسیر متروکه شدن قرار می‌دهد.

شایع‌ترین دلیل توقف در عمل، نقص یا مغایرت اسناد است. یک سند ناقص می‌تواند چند هفته کالا را در انبار نگه دارد؛ برای شناخت مدارک لازم، مطلب اسناد مثبته گمرکی چیست را بخوانید.

راه چهارم و کم‌دردسرترین گزینه برای واردکنندگان کم‌تجربه، سپردن کل فرایند به یک مجموعه متخصص است. اگر می‌خواهید واردات و ترخیص را یکجا واگذار کنید، خدمات شرکت واردات کالا گسیل کالای شرق را با نیاز خود بسنجید.

جمع بندی؛ هزینه انبارداری را چطور کنترل کنیم؟

نحوه هزینه انبارداری گمرک به حاصل ضرب نرخ تعرفه، مدت توقف و مقدار کالا برمی‌گردد و بعد از آن ضریب نوع انبار و مالیات بر ارزش افزوده به آن اضافه می‌شود. از این سه متغیر، تنها مدت توقف در اختیار شماست؛ پس هزینه واقعی را سرعت ترخیص تعیین می‌کند نه خود تعرفه. پیش از ورود کالا، تعرفه همان بندر یا گمرک را استعلام کنید، مدارک را کامل آماده نگه دارید و نقدینگی حقوق ورودی را از قبل تامین کنید. مهلت قانونی نگهداری را هم زیر نظر داشته باشید، چون عبور از آن هزینه را به مشکل متروکه شدن تبدیل می‌کند.

سوالات متداول

• هزینه انبارداری از چه تاریخی شروع می شود؟
• از تاریخ تحویل کالا به انبار گمرکی، نه از تاریخ اظهار یا پرداخت حقوق ورودی. به همین دلیل فاصله میان تخلیه کالا و شروع تشریفات، مهم‌ترین بازه قابل مدیریت برای کاهش هزینه است.
• آیا نرخ انبارداری در همه گمرک ها یکسان است؟
• نه. نرخ برای هر بندر، فرودگاه و گمرک مرزی جداگانه تصویب می‌شود و نوع انبار هم در آن اثر دارد. برآورد هزینه باید با تعرفه همان محل ورود انجام شود، نه با یک عدد عمومی.
• اگر کالا متروکه شود تکلیف هزینه انبارداری چه می شود؟
• بدهی انبارداری از بین نمی‌رود و در فرایند تعیین تکلیف کالا لحاظ می‌شود. متروکه شدن، مشکل را حل نمی‌کند بلکه آن را به یک پرونده پیچیده‌تر با هزینه بیشتر تبدیل می‌کند.
• آیا می توان کالا را پیش از پرداخت کامل حقوق ورودی از انبار خارج کرد؟
• در شرایط عادی نه؛ ترخیص منوط به تسویه حقوق ورودی، عوارض و بدهی انبارداری است. در برخی موارد خاص و با سپردن تضمین، ترخیص موقت یا مشروط امکان‌پذیر می‌شود که شرایط آن را باید از گمرک مربوطه استعلام کرد.